ข้อมูลผลงานวิจัยของคณาจารย์ คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

ชื่อผลงานวิจัย : สารต่อต้านเชื้อราที่ผลิตโดย Streptomyces sp. CU 279 จากดินในประเทศไทย
Library Call : 589.92 ด426ร  
สถานที่ตั้งห้องสมุด : หอสมุดกลาง สำนักงานวิทยทรัพยาก
ตัวอย่างบทคัดย่อ : Streptomyces sp. CU 279 เป็นเชื้อStreptomyces ที่แยกจากดินตัวอย่างจากสวนยางพารา อ.บ้านนาสาร จ.สุราษฎร์ธานื สามารถผลิตสารต่ต้านเชื้อราและยีสต์หลายชนิด จากการศึกษาลักษณะของเชื้อพบว่า Streptomycessp. CU 279 จัดอยู่ในกลุ่ม Streptomycesที่มีสปอร์สีเทา (grey series) แต่แตกต่างจากสมาชิกทุกตัวของกลุ่มนี้ ดังนั้งจึงสันนิษฐานว่า เชื้อดังกล่าวอาจจะเป็นเชื้อชนิดใหม่ของ genus Streptomyces. จากการศึกษาคุณสมบัติการผลิตสารต่อต้านเชื้อราพบว่า สารดังกล่าวตรวจพบได้ในเซลล์และสกัดออกมาโดยใช้ 80% เมทธานอลในน้ำที่ระดับความเป็นกรดด่าง 6.5 สารดังกล่าวตรวจม่พบในอาหารเลี้ยงเชื้อ (culture filtrate) Streptomyces sp. CU 279 ผลิตสารได้มากที่สุดเมื่อเลี้ยงเชื้อในอาหารที่มีแป้งมันสำปะหลังเป็นสารแหล่งคาร์บอน และมีกากถั่วเหลือง (จากประเทศญี่ปุ่น) เป็นสารแหล่งไนโตรเจน จาการศึกษาคุณสมบัติของสารที่กลัดได้จากเซลล์พบว่า ละลายได้ดีในเมธานอลและเอทธานอล ละลายได้เล็กน้อยในโพรพานอล, บิทานอล, อซิโตน และน้ำซึ่งปรับระดับความเป็นกรดด่างที่ 2, 3, 5, 7, 9 และ 11 แต่ไม่ละลายในเอกเซน, เบนซีน และอีเธอร์ ที่อุณหภูมิห้องสารสกัดได้รักษาประสิทธิภาพของการทำลายเชื้อราได้ดีเมื่ออยู่ในรูปสารละลายที่เป็นกลางและด่างและประสิทธิภาพจะลดลงเรื่อยๆ เมื่ออยู่ในสภาพสารละลายที่เป้นกรด ที่อุณหภูมิ 60 องศาเซลเซียส สารดังกล่าวจะรักษาประสิทธิภาพของการทำลายเชื้อราได้นานกว่า 3.5 ชั่วโมง เมื่ออยู่ในรูปสารละลายที่เป้นกลาง แต่ถ้าอยู่ในรูปสารละลายที่เป้นกรด (pH 2) หรือเป็นด่าง (pH 11) ประสิทธิภาพจะเลื่อมลงตามเวลา สารต่อต้านเชื้อราที่สกัดได้สามารถแยกออกจากสิ่งเจือปน (impurity) โดยขบวนการทินน์เยอร์โครมาโตกราฟฟีเมื่อใช้สารละลายผสมของบิวทานอล : เมทธานอล : น้ำ ในอัตราส่วน 4:1:2 จากการตรวจหาสารต่อต้านเชื้อราโดยวิธีออโตไบโอกราฟพบว่าสารดังกล่าวปรากฏว่าอยู่ที่ตำแหน่งเดียวซึ่งมีค่า Rf ประมาณ 0.46 – 0.48 และสารที่แยกได้มีช่วงการดูดแสงมากที่สุด (maximum absorption) ที่ความยาวคลื่น 343, 363, 383 และ 406 นาโนเมตร ซึ่งตรงกับคุณบัติของสารกลุ่มเฮบตาอีน ผลการศึกษาประสิทธิภาพของสารต่อต้านเชื้อราที่มีต่อ Acrocylindrium oryzae. ซึ่งเป็นราที่ทำให้เกิดโรครวงข้าวเน่า พบว่าสารดังกล่าวสามารถยับยั้งการเจริญของเชื้อ Acrocylindrium oryzae. ซึ่งเจริญบนอาหารเลี้ยงเชื้อได้โดยมีค่าความเข้มข้นต่ำที่สุดที่สามารถยับยั้งการเจริญของราชนิดนี้เป็น 2 ไมโครกรัม/มิลลิลิตร และสามารถควบคุมโรครวงข้าวเน่าได้เมื่อใช้สารที่มีความเข้มข้นไม่ต่ำกว่า 400 ส่วนในล้านส่วน พ่นบนต้นข้าวก่อนฉีดเชื้อรา แต่ถ้าฉีดเชื้อราให้กับต้นข้าวก่อนพ่นสารจะต้องใช้ความเข้มข้นต่ำกว่า 600 ส่วนในล้านส่วนจึงจะสามารถยับยั้งการลุกลามของโรคได้ สารต่อต้านเชื้อราที่ศึกษานี้ไม่มีพิษต่อต้นข้าวเมื่อพ่นด้วยสารละลายที่มีความเข้มข้นถึง 800 ส่วนในล้านส่วน แต่สารนี้มีความเป็นพิษเมื่อฉีดเข้าไปในหนู (albino mice) โดยมีค่า LD50 เท่ากับ 5.7 มิลลิกรัม/กิโลกรัมหนู เมื่อฉีดเข้าทางช่องท้อง